Zonnepanelen plat dak: opstelling, ballast en hoeveel er passen

Zonnepanelen op een plat dak leg je op een montagesysteem met een hellingshoek, op het zuiden of in een oost-westopstelling. Op het zuiden levert elk paneel het meest op; met oost-west passen er meer panelen op je dak. Hoeveel ballast nodig is, wordt per dak berekend, en je dak moet het extra gewicht kunnen dragen.

Een plat dak lijkt ideaal voor zonnepanelen: geen dakpannen, vrije keuze in richting en vaak weinig schaduw. Toch komt er meer bij kijken dan bij een schuin dak. In dit artikel lees je welke opstelling bij je past, hoe ballast werkt, wat je dak moet kunnen hebben en wanneer je een vergunning nodig hebt.

Zonnepanelen plat dak: zuid of oost-west?

Op een plat dak kies je zelf de richting van je panelen. Er zijn twee gangbare opstellingen:

  • Zuidopstelling. De panelen staan in rijen schuin naar het zuiden. Elk paneel vangt zo de meeste zon. Omdat de rijen elkaar niet mogen beschaduwen, heb je meer ruimte nodig tussen de rijen. Volgens Milieu Centraal heb je over het algemeen zo’n 2,3 m² dak nodig per m² paneel.
  • Oost-westopstelling. De panelen staan in een flauwe hoek met de ruggen tegen elkaar, half naar het oosten en half naar het westen. Elk paneel levert volgens Milieu Centraal ongeveer 10% minder op, maar je kunt er meer kwijt. Een oost-westopstelling ziet er van bovenaf ook rustiger uit.

Welke opstelling het beste is, hangt af van de grootte van je dak en van je verbruik. Is je dak klein, dan haal je met oost-west vaak meer stroom van hetzelfde oppervlak. Een oost-westopstelling verdeelt de opbrengst bovendien meer over de dag: ’s ochtends de oostkant, ’s middags en ’s avonds de westkant. Na het einde van salderen op 1 januari 2027 is dat interessant: hoe meer zonnestroom je direct zelf gebruikt, hoe minder je hoeft terug te leveren. Lees meer over de salderingsregeling 2027.

Zonnepanelen plat dak: oost-westopstelling op een plat grinddak

Hoe werkt ballast bij zonnepanelen op een plat dak?

Op een plat dak worden de panelen meestal niet door de dakbedekking heen vastgeschroefd. Het montagesysteem wordt verzwaard met ballast, vaak betonnen tegels of blokken. Die houden de panelen op hun plek bij harde wind.

Hoeveel ballast er nodig is, is geen vast getal. Per dak wordt een berekening gemaakt, meestal met de rekensoftware van de leverancier van het montagesysteem: het ballastplan. Daarin tellen onder meer mee:

  • de windbelasting op de plek waar je woont;
  • de hoogte van het gebouw en de ligging (open veld of tussen andere huizen);
  • de plek van de panelen op het dak: aan de randen en hoeken is de windbelasting hoger dan in het midden;
  • de hoogte van de dakrand of opstand rond het dak;
  • de gekozen opstelling, zuid of oost-west.

Een oost-westopstelling vangt door de flauwe hoek en de gesloten rug vaak minder wind dan losse rijen op het zuiden. Hoeveel ballast dat scheelt, blijkt pas uit de berekening voor jouw dak. Wees dus voorzichtig met vuistregels in kilo’s per paneel: die zeggen weinig over jouw situatie.

Kan je dak het gewicht dragen?

Panelen, montagesysteem en ballast samen zijn een flink gewicht op je dak. Niet elk plat dak is daarvoor gemaakt. Laat daarom vooraf controleren of de dakconstructie het extra gewicht kan dragen. Bij twijfel, bijvoorbeeld bij een oude platte aanbouw of een licht houten dak, laat je een constructeur meerekenen.

Kijk ook naar de staat van de dakbedekking. Zonnepanelen blijven vele jaren liggen. Moet je dak binnenkort vervangen worden, doe dat dan eerst. Anders moeten de panelen er later weer af.

Het soort dakbedekking bepaalt hoe het systeem op je dak komt te liggen:

  • Bitumen: veel voorkomend op platte daken. Onder het montagesysteem komen beschermende matten, zodat de dakbedekking niet beschadigt.
  • Grind: het grind dient vaak zelf als ballast voor de dakbedekking. Het wordt alleen opzij gelegd waar het ballastplan dat toelaat.
  • EPDM (rubber): ook hier beschermende matten onder het systeem. Let op dat het materiaal van de matten past bij de dakbedekking.

Montageframes voor zonnepanelen plat dak, nog zonder panelen

Hoeveel zonnepanelen passen er op een plat dak?

Dat hangt af van het bruikbare oppervlak, niet van de totale maat van je dak. Van het oppervlak gaan af:

  • een strook langs de dakrand (zie de regels hieronder);
  • ruimte rond lichtkoepels, schoorstenen, ventilatiekappen en een eventuele airco of warmtepomp;
  • plekken met veel schaduw van bomen of hogere gebouwen;
  • bij een zuidopstelling: de ruimte tussen de rijen.

Schaduw verdient extra aandacht. Volgens Milieu Centraal kun je op een dakdeel vaak prima panelen leggen als de zon er minstens de helft van de dag op schijnt. Valt er schaduw op één paneel, dan kan dat de opbrengst van de hele installatie verlagen, tenzij je micro-omvormers of optimizers gebruikt.

Hoeveel panelen je nodig hebt voor jouw verbruik, is een andere vraag. Die beantwoorden we in de veelgestelde vraag hoeveel zonnepanelen moet ik op mijn dak leggen. Meer over de terugverdientijd lees je op de pagina rekenvoorbeeld zonnepanelen.

Heb je een vergunning nodig voor zonnepanelen op een plat dak?

Meestal niet. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) mag je zonnepanelen op een plat dak vergunningvrij plaatsen als:

  • de afstand tot de zijkanten van het dak minstens gelijk is aan de hoogte van het paneel;
  • de installatie voor omzetting van elektriciteit, zoals de omvormer, binnen in het gebouw zit of één geheel vormt met het paneel.

Er zijn uitzonderingen. Op het dak van een rijks-, provinciaal of gemeentelijk monument mag je niet zonder vergunning panelen plaatsen. In een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht mag het alleen vergunningvrij op een achterdakvlak dat niet naar de openbare weg of ander openbaar gebied is gekeerd. Twijfel je? Check het dan in het Omgevingsloket of vraag het na bij je gemeente.

Waar let je op in Groningen, Friesland en Drenthe?

Platte daken vind je overal in het Noorden: op rijtjeshuizen uit de jaren zeventig, op aanbouwen en garages, en op bovenwoningen in de stad Groningen of Leeuwarden. Aan de kust en in het open land van Friesland en Groningen speelt wind een grotere rol. Juist daar is een goede ballastberekening per dak belangrijk.

Je netbeheerder is in Friesland Liander en in Groningen en Drenthe meestal Enexis. Zonnepanelen op een bestaande aansluiting kunnen meestal zonder verzwaring. Speelt netcongestie in jouw buurt? Lees dan wat netcongestie in Friesland betekent voor je panelen. Overweeg je later ook een thuisbatterij, bijvoorbeeld in de stad Groningen, kijk dan op onze pagina thuisbatterij Groningen.

Sinne Enerzjy uit Drachten legt zonnepanelen op platte en schuine daken in Friesland, Groningen en Drenthe. We zijn InstallQ-gecertificeerd, werken volgens NEN 1010 en leveren alleen A-merken, zoals panelen van 470 Wp van Jinko Solar, JA Solar en Trina Solar. Meer lees je op de pagina zonnepanelen laten installeren.

Veelgestelde vragen: zonnepanelen plat dak

Wat is beter op een plat dak: zuid of oost-west?

Op het zuiden levert elk paneel het meest op. Met oost-west passen er meer panelen op hetzelfde dak, met per paneel ongeveer 10% minder opbrengst (Milieu Centraal). Op een klein dak levert oost-west in totaal vaak meer op.

Hoeveel ballast heb ik nodig?

Dat verschilt per dak. Het wordt berekend in een ballastplan, meestal met de software van de leverancier van het montagesysteem, op basis van onder meer windbelasting, gebouwhoogte, ligging en de plek op het dak.

Moeten er gaten in mijn dak?

Meestal niet. Op een plat dak blijft het montagesysteem doorgaans liggen door ballast. Een systeem dat wel aan de dakconstructie wordt bevestigd, kan nodig zijn als het dak het gewicht van ballast niet kan dragen.

Mag ik zonder vergunning zonnepanelen op mijn plat dak leggen?

In de meeste gevallen wel, als de afstand tot de dakrand minstens gelijk is aan de hoogte van het paneel en de omvormer binnen staat of één geheel vormt met het paneel. Bij monumenten en in beschermde stads- of dorpsgezichten gelden strengere regels.

Wil je weten hoeveel zonnepanelen er op jouw plat dak passen en wat ze opleveren? Vraag een vrijblijvende offerte aan. Je krijgt hem binnen 2 werkdagen.

Bereken je voordeel

Bronnen